Turizm ve Tanıtma Platformu (TUTAP)

UNESCO

UNESCO Nedir?
 
UNESCO kelimesi, İngilizce United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization kelimelerinin baş harfleri alınarak oluşturulmuştur. Dilimizde  Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Kurumu  biçiminde karşılanmıştır.
 
UNESCO Birleşmiş Milletler  in bir özel kurumu olarak, İkinci Dünya Savaşı  ndan sonra, 1946 yılında kurulmuştur. Bu Kurumun Yasası 1945 yılı Kasım ayında Londra  da 44 ülkenin temsilcilerinin katıldıkları bir toplantıda kabul edilmişti. Türkiye, bu Yasayı imzalayan ilk yirmi devlet arasında onuncudur. UNESCO Sözleşmesi, ülkemizde 20 Mayıs 1946 tarihli ve 4895 sayılı kanunla onanmıştır. Bu onamanın ardından UNESCO kuruluş yasasının 7. maddesi gereğince UNESCO Genel Direktörlüğünün ülkemizdeki tek ve yasal temsilcisi niteliğinde olan UNESCO Türkiye Millî Komisyonu 25.08.1949 tarihinde faaliyete geçmiştir.
 
UNESCO bütçesi, üye devletlerin iki yılda bir bu Kuruma ödedikleri aidat ile sağlanır. Bu bütçe dışında, Birleşmiş Milletler Özel Fonu  ndan, teknik yardım programından olmak üzere, önemli para kaynakları temin edilir. Bu kaynaklar, iki yıllık UNESCO bütçesi tutarına yakındır.
 
UNESCO eğitim, bilim ve kültür alanlarındaki amaçlarını, kendisine üye olan her devlette kurulan Milli Komisyonlarla gerçekleştirmeye çalışır.
 
Merkezi Paris  te bulunan UNESCO (www.unesco.org) nun iç yapısı bakımından üç organı vardır:
 
Genel Konferans, Yürütme Konseyi, Sekreterlik.
 
Genel Konferans:
 
Üye devletlerin temsilcilerinden oluşur. 1946-1953 yılları arasında Genel Konferans halinde her yıl toplanmış, 1954 yılından beri de iki yılda bir toplanmaktadır. Bugüne kadar 36 Genel Konferans toplanmıştır. Genel Konferans, Kurum  un en yetkili organıdır. Yürütme Konseyi üyelerini ve Genel Direktörü seçer, UNESCO  nun çalışma programlarını kabul eder, bütçesini belirler.
 
 
 
Yürütme Konseyi:
 
Genel Konferansa katılan ve hükümetlerince aday gösterilen temsilciler arasından dört yıl için seçilen 58 üyeden oluşur. UNESCO Yürütme Konseyine 1946-1949 yılları arasından ülkemiz adına Reşat Nuri GÜNTEKİN; 1949-1951  de Ahmet Kutsi TECER; 1958-1966 yılları arasında Prof. Dr. Bedrettin TUNCEL seçilmişlerdir. Prof. Tuncel, 1964 yılı sonunda UNESCO Yürütme Konseyi Başkan Vekili olmuş, 1966 yılı sonunda UNESCO  nun XX. yıldönümünde, iki yıl için (1966-1968) UNESCO Genel Konferansı Başkanı seçilmiştir. Yürütme Konseyinde ülkemiz Prof. Dr. Erdal İNÖNÜ, Prof. Talat HALMAN ve Prof. Dr. Orhan GÜVENEN tarafından temsil edilmiştir.
 
 
 
Sekreterlik:
 
UNESCO Sekreterliği, Genel Konferansça altı yıl için seçilen bir Genel Direktörün yönetimi altında çalışır. Eğitim, bilim, kültür ve iletişim bölümlerine ayrılmıştır. Sekreterliğin başlıca görevi, iki yıllık UNESCO programlarının uygulanması için gerekli bütün teknik çalışmaları yapmak, tedbirleri almaktır.
 
İlk Genel Direktör, Julian Huxley (1946-1948, İngiltere) olup kendisini Jaima Torres Bodes (1948-1952, Meksika); John Taylor (1952-1952, A.B.D.); Luther Evans (1953-1958, A.B.D.); Vittorino Veronese (1958-1961, İtalya); Rene Maheu (1962-1974, Fransa); Amadou Mahtar M  Bow (Senegal, 1974 yılında ilk kez ve 1980 yılında ikinci kez seçilmiştir); Federico Mayor (İspanya, 1987 yılında bu göreve getirilmiş ve 1993  te tekrar seçilmiştir) 1995  te Koichiro Matsuura (Japonya) UNESCO genel direktörü olmuş, 2009 yılında bu göreve İrina Bokova (Bulgaristan) seçilmiştir.
 
UNESCO  ya üye devletlerin sayısı 195  dir.

Ülkemizin, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü’nün sorumluluğu altında yürüttüğü çalışmalar neticesinde bugüne kadar UNESCO Dünya Miras Listesi’ne 17 adet varlığımızın alınması sağlanmıştır. Bu varlıklardan;
 

UNESCO DÜNYA MİRAS ASIL LİSTE

İstanbul'un Tarihi Alanları [1985]
Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası (Sivas) [1985]
Hattuşa (Boğazköy) - Hitit Başkenti (Çorum) [1986]
Nemrut Dağı (Adıyaman - Kahta) [1987]
Xanthos-Letoon (Antalya - Muğla) [1988]
Safranbolu Şehri (Karabük) [1994]
Troya Antik Kenti (Çanakkale) [1998]
Edirne Selimiye Camii ve Külliyesi (Edirne) [2011]
Çatalhöyük Neolitik Kenti (Konya) [2012]
Bergama Çok Katmanlı Kültürel Peyzaj Alanı (İzmir) [2014]
Bursa ve Cumalıkızık: Osmanlı İmparatorluğunun Doğuşu (Bursa) [2014]
Diyarbakır Kalesi ve Hevsel Bahçeleri (2015)
Efes (2015)
Ani Arkeolojik Alanı (2016)
Afrodisias Antik Kenti ( Aydın ) ( 2017 )
kültürel olarak;
 
 
Göreme Milli Parkı ve Kapadokya (Nevşehir) [1985]
Pamukkale-Hierapolis (Denizli) [1988]
hem kültürel, hem doğal miras olarak listeye alınmıştır.

 
UNESCO DÜNYA MİRASI LİSTESİNE ALINMA KRİTERLERİ
   
İnsanın yaratıcı dehasının üst düzeyde bir temsilcisi olması,
Dünyanın bir kültür bölgesinde veya bir dönemde mimarlık veya teknoloji, anıtsal sanatlar, kent planlama veya peyzaj tasarımı alanlarında önemli gelişmelere ilişkin insani değer alışverişlerine tanıklık etmesi,
Yaşayan veya yok olan bir kültür geleneğinin veya uygarlığın istisnai, ender rastlanan bir temsilcisi olması,
İnsanlık tarihinin önemli bir aşamasını veya aşamalarını gösteren bir yapı tipinin, mimari veya teknolojik bütünün veya peyzajın istisnai bir örneği olması
Özellikle geri dönülmez bir değişimin etkisi altında hassaslaşmış olan çevre ile insan etkileşiminin veya bir kültürün/kültürlerin temsilcisi olan, geleneksel insan yerleşimi, arazi kullanımı veya deniz kullanımının istisnai bir örneği olması,
İstisnai evrensel önem taşıyan sanatsal veya edebi eserler, inançlar, fikirler, yaşayan gelenekler ve olaylarla doğrudan veya dolaylı olarak ilgili olması (Komite bu kriterin tercihen diğer kriterler ile birlikte kullanılması gerektiğini kabul etmektedir.)
Üstün doğal görüngelere veya eşsiz doğal güzelliklere ve estetik öneme sahip alanları içermesi,
Yaşamın kaydı, yer şekillerinin oluşumunda devam eden önemli jeolojik süreçler veya önemli jeomorfik veya fizyografik özellikler dahil dünya tarihinin önemli aşamalarını temsil eden istisnai örnekler olması,
Kara, tatlı su, kıyı ve deniz ekosistemleri ve hayvan ve bitki topluluklarının evrim ve gelişiminde devam eden önemli ekolojik ve biyolojik süreçleri sunan istisnai örnekler olması,
Bilim veya koruma açısından istisnai evrensel değere sahip tehlike altındaki türleri içeren yerler de dahil, biyolojik çeşitliliğin yerinde korunması için en önemli ve dikkat çeken doğal habitatları içermesi.
 
DÜNYA MİRAS GEÇİCİ LİSTESİ

Geçici Listeler hazırlanırken varlıkların Dünya Miras Komitesi’nce belirlenen kriterleri karşılama durumları ile mimari, tarihi, estetik ve kültürel, ekonomik, sosyal, sembolik ve felsefi özellikleri de dikkate alınmaktadır.

İlk kez 1994 yılında UNESCO Dünya Miras Merkezi’ne iletilen Geçici Listemiz 71 adettir.

 

UNESCO Dünya Miras Geçici Listemizde aşağıdaki varlıklarımız yer almakta olup; detaylı bilgilere UNESCO Dünya Miras Merkezi’nin resmi web sitesi olan

http://whc.unesco.org/en/tentativelists/state=tr adresinden ulaşılabilmektedir.


•    Karain Mağarası (Antalya) [1994]
•    Ahlat Eski Yerleşimi ve Mezar Taşları (Bitlis)  [2000]
•    Alahan Manastırı (Mersin) [2000]
•    Alanya (Antalya) [2000]
•    Harran ve Şanlıurfa Yerleşimleri (Şanlıurfa) [2000]
•    İshakpaşa Sarayı (Ağrı) [2000]
•    Konya Selçuklu Başkenti (Konya) [2000]
•    Mardin Kültürel Peyzaj Alanı (Mardin) [2000]
•    Selçuklu Kervansarayları Denizli-Doğubayazıt Güzergâhı [2000]
•    St. Nicholas Kilisesi (Antalya) [2000]
•    St. Paul Kilisesi, St. Paul Kuyusu ve Çevresi (Mersin) [2000]
•    Sümela Manastırı (Trabzon) [2000]
•    Afrodisias Antik Kenti (Aydın) [2009]
•    Likya Uygarlığı Antik Kentleri (Antalya ve Muğla) [2009]
•    Perge Antik Kenti (Antalya) [2009]
•    Sagalassos Antik Kenti (Burdur) [2009]
•    Göbeklitepe Arkeolojik Alanı (Şanlıurfa) [2011]
•    Beyşehir, Eşrefoğlu Camii (Konya) [2011]
•    St. Pierre Kilisesi (Hatay) [2011]
•    Aizanoi Antik Kenti (Kütahya) [2012]
•    Beçin Ortaçağ Kenti (Muğla) [2012]
•    Birgi Tarihi Kenti (İzmir) [2012]
•    Gordion (Ankara) [2012]
•    Hacı Bektaş Veli Külliyesi (Nevşehir) [2012]
•    Hekatomnos Anıt Mezarı ve Kutsal Alanı (Muğla) [2012]
•    Niğde’nin Tarihi Anıtları (Niğde) [2012]
•    Mamure Kalesi (Mersin) [2012]
•    Odunpazarı Tarihi Kent Merkezi (Eskişehir) [2012]
•    Yesemek Taş Ocağı ve Heykel Atölyesi (Gaziantep) [2012]
•    Zeugma Arkeolojik Siti (Gaziantep) [2012]
•    Laodikeia Antik Kenti (Denizli) [2013]
•    Sardes Antik Kenti ve Bintepeler Lidya Tümülüsleri (Manisa)  [2013]
•    Ceneviz Ticaret Yolu’nda Akdeniz’den Karadeniz’e Kadar Kale ve Surlu Yerleşimleri [2013]
•    Anavarza Antik Kenti (Adana) [2014]
•    Kaunos Antik Kenti (Muğla) [2014]
•    Korykos Antik Kenti (Mersin) [2014]
•    Arslantepe Arkeolojik Alanı (Malatya) [2014]
•    Kültepe Arkeolojik Alanı (Kayseri) [2014]
•    Çanakkale ve Gelibolu 1. Dünya Savaşı Alanları (Çanakkale) [2014]
•    Eflatunpınar: Hitit Su Anıtı (Konya) [2014]
•    İznik (Bursa) [2014]
•    Mahmutbey Camii (Kastamonu) [2014]
•    Ahi Evran Türbesi (Kırşehir) [2014]
•    Vespasianus-TitusTüneli (Hatay) [2014]
•    Zeynel Abidin Camii ve Mor Yakup Kilisesi (Mardin) [2014]
•    Anadolu Selçuklu Medreseleri (Erzurum, Sivas, Kayseri, Konya ve Kırşehir) [2014]
•    Akdamar Anıt Müzesi (Kilisesi) (Van) [2015]
•    Dağlık Frigya Vadisi (Kütahya, Afyon ve Eskişehir) [2015]
•    Antik Aspendos Kenti Tiyatrosu ve Su Kemerleri (Antalya) [2015]
•    Harşena Dağı ve Pontus Kral Kaya Mezarları (Amasya) [2015]
•    Yıldız Saray Kompleksi (İstanbul)[2015]
•    Stratonikeia Antik Kenti (Muğla) [2015]
•    Uzunköprü (Edirne) [2015]
•    Eshab-ı Kehf (Kahramanmaraş) [2015]
•    Mudurnu Tarihi Ahi Kenti (Bolu) [2015]
•    İsmail Fakirullah Türbesi (Siirt) [2015]
•    Sultan II. Beyazıd Han Külliyesi (Edirne) [2016]
•    Nuruosmaniye Külliyesi (İstanbul) [2016]
•    Kibyra Antik Kenti (Burdur) [2016]
•    Van Kalesi (Van) [2016]
•    Yivli Minare Camii (Antalya) [2016]
•    Sivrihisar Ulu Camii (Eskişehir) [2016]
•    Bodrum Kalesi (Muğla) [2016]
•    Silvan Malabadi Köprüsü (Diyarbakır) [2016]
•    Hacıbayram Camii (Ankara) [2016]
•    Assos Arkeolojik Alanı ( Çanakkale ) ( 2017 )
•    Ayvalık Endütriyel Peyzajı ( Balıkesir ) ( 2017 )
    İvriz Kültürel Peyzajı ( Konya ) ( 2017 )

Kültürel olarak;
 
 
•    Güllük Dağı-Termessos Milli Parkı (Antalya) [2000]
•    Kekova (Antalya) [2000]
Karma olarak;
 
 

•    Tuz Gölü Özel Çevre Koruma Alanı [2013]
•    Kızılırmak Deltası (Samsun) [2016]
Doğal olarak listede yer almaktadır.

SOMUT OLMAYAN KÜLTÜREL MİRASLARIMIZ

1. Mevlevi Sema Töreni ( 2008 )
2. Meddahlık Geleneği ( 2008 )
3. Aşıklık Geleneği ( 2009 )
4. Karagöz ( 2009 )
5. Nevruz ( 2009 )
6. Kırkpınar Yağlı Güreş Festivali ( 2010 )
7. Alev-i Bektaş-i Ritüeli Semah ( 2010 )
8. Geleneksel Sohbet Toplantıları ( 2010 )
9.Geleneksel Tören Keşkeği ( 2011 )
10. Mesir Macunu Festivali ( 2012 )
11. Türk Kahvesi ve Geleneği ( 2013 )
12. Ebru Türk Kağıt Süsleme Sanatı ( 2014 )
13. İnce Ekmek Yapımı Lavaş ( 2016 ) ortak
14. Geleneksel Çini Sanatı ( 2016 )


Türkiye’nin UNESCO Dünya Mirası Listesindeki Alanları için 
http://whc.unesco.org/en/tentativelists/state=tr

UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi için
http://whc.unesco.org/en/tentativelists/

Sitesini ziyaret edebilirsiniz