UNESCO
UNESCO
UNESCO HAKKINDA
UNESCO TARİHİ
Henüz 1942 yılında savaş zamanında Nazi Almanya'sı ve müttefiklerine karşı olan Avrupa Ülkeleri Birleşik Krallık’ta gerçekleşen Müttefikler Eğitim Bakanları Konferansında (CAME) bir araya gelmişlerdir. İkinci Dünya Savaşı devam ederken, bu ülkeler barış sağlandıktan sonra eğitim sistemlerini yeniden inşa etmenin yollarını ve araçlarını tartışmışlardır. Proje çok hızlı bir şekilde ivme kazanmış ve kısa zamanda evrensel bir not çıkarılmıştır. Birleşik Devletler dâhil olmak üzere yeni hükümetler katılmaya karar vermiştir.
CAME'nin önerisi doğrultusunda Londra'da 1-6 Kasım 1945 tarihlerinde bir eğitim ve kültür kurumu kurulması için Birleşmiş Milletler Konferansı (ECO/CONF) düzenlenmiştir. Konferans başlatıldığında savaş neredeyse sona ermişti. Konferans, gerçek barış kültürünü oluşturacak bir kurum kurmaya karar veren kırk dört ülkenin temsilcilerini bir araya getirmiştir. Onların gözünde, yeni kurum “insanlığın entelektüel ve ahlaki dayanışmasını” kurmalı ve bu dayanışmayı kurarken başka bir dünya savaşının başlamasını engellemelidir.
Konferansın sonunda otuz yedi ülke Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Kurumu’nu kurmuştur. 16 Kasım 1945 tarihinde imzalanan UNESCO Kuruluş Sözleşmesi yirmi ülkenin onamasının ardından 4 Kasım 1946 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Bu yirmi ülke: Avustralya, Birleşik Krallık, Birleşik Devletler, Brezilya, Çekoslovakya, Çin, Danimarka, Dominik Cumhuriyeti, Fransa, Güney Afrika, Hindistan, Kanada, Lübnan, Meksika, Mısır Norveç, Suudi Arabistan, Türkiye, Yeni Zelanda ve Yunanistan. UNESCO Genel Konferansının ilk oturumu, oy hakkına sahip 30 hükümetin temsilcilerinin katılımıyla 19 Kasım - 10 Aralık 1946 tarihleri arasında Paris’te gerçekleştirilmiştir.
İkinci Dünya Savaşının siyasi bölünmeleri, UNESCO'nun kurucu Üye Devletlerini belirlemiştir. Japonya ve Almanya Federal Cumhuriyeti 1951 yılına kadar üye olmamış, İspanya ise 1953 yılında üye olarak kabul edilmiştir. Soğuk Savaş, sömürgecilik ve SSCB'nin dağılması gibi diğer önemli tarihsel faktörler de UNESCO üzerinde iz bırakmıştır. SSCB 1954 yılında UNESCO’ya katılmış ve 1992 yılında yerini 12 eski Sovyet Cumhuriyetinin yanı sıra Rusya Federasyonu almıştır. 19 Afrika Ülkesi 1960’lı yıllarda üye olmuştur.
Çin Halk Cumhuriyeti Birleşmiş Milletlere üye olmasının bir sonucu olarak 1971’den beri UNESCO'da Çin’in tek meşru temsilcisi olarak yer almıştır. Alman Demokratik Cumhuriyeti, Almanya Federal Cumhuriyeti’ne katıldığı 1972-1990 yılları arasında yıllarda UNESCO’nun üyesi olmuştur.
Bazı ülkeler siyasi nedenlerle zaman zaman çeşitli şekillerde Kurumdan çekilmiştir, ancak günümüzde hepsi UNESCO’ya tekrar katılmışlardır. Güney Afrika 1957-1994 yılları arasında, Amerika Birleşik Devletleri 1985-1993 yılları arasında, İngiltere ve Kuzey İrlanda Birleşik Devletleri 1986-1997 yılları arasında ve Singapur 1986-2000 yılları arasında Kurumda üye olarak yer almamıştır.
UNESCO DÜNYA MİRAS LİSTESİNE SEÇİLME KRİTERLERİ
(i) insanoğlunun yaratıcı dehasının bir şaheserini temsil eder;
(ii) mimari veya teknoloji, abidevi sanatlar, şehir planlama veya peyzaj tasarımı konusundaki gelişmeler üzerine bir zaman zarfı içinde dünyanın belli bir kültürel alanında insan değerleri arasındaki önemli alışverişi sergiler;
(iii) yaşayan veya ortadan yok olmuş bir kültürel geleneğe veya bir medeniyete yönelik eşsiz veya en azından istisnai tanıklık üstlenir;
(iv) insanlık tarihinde önemli bir aşamayı veya aşamaları gösteren bir yapı türü, mimari veya teknolojik grup veya peyzaj için istisnai bir örnek olur;
(v) özellikle geri döndürülemez değişikliklerin etkisi altında hassas hale gelen insanın çevre ile etkileşiminin veya kültürün (veya kültürlerin) bir temsilcisi olan geleneksel insan yerleşimi, arazi kullanımı veya deniz kullanımının istisnai bir örneği olur;
(vi) istisnai evrensel öneme sahip olaylar veya yaşayan gelenekler ile, fikirler ile veya inançlar ile, sanatsal ve edebi eserler ile doğrudan veya somut bir biçimde ilişkili olur. (Komite bu kriterin tercihen diğer kriterler ile birlikte kullanılması gerektiğini kabul etmektedir.);
(vii) üstün doğal bir fenomeni veya istisnai bir doğal güzelliğe veya estetik öneme sahip alanları ihtiva eder;
(viii) yaşamın kaydı, yer şekillerinin oluşumunda devam eden coğrafik süreçler veya önemli jeomorfik veya fizyografik özellikler dahil dünya tarihinin önemli aşamalarını temsil eden istisnai örnekler olurlar;
(ix) kara, tatlı su, kıyı ve deniz ekosistemlerinin ve bitki ve hayvan topluluklarının evrim ve gelişimindeki devam eden önemli ekolojik ve biyolojik süreçleri temsil eden istisnai örnekler olurlar;
(x) bilim veya muhafaza açısından istisnai evrensel değere sahip tehdit altındaki türleri ihtiva edenler dahil biyolojik çeşitliliğin yerinde korunması için en önemli ve dikkat çeken doğal habitatları kapsar.
ANA LİSTE
UNESCO 17. Genel Konferansı, 17 Ekim-21 Kasım 1972 tarihleri arasında Paris’te toplanmış ve 16 Kasım 1972 tarihinde UNESCO Dünya Kültürel ve Doğal Mirasının Korunmasına Dair Sözleşme’yi kabul etmiştir. Türkiye Sözleşmeye 14.04.1982 tarih ve 2658 sayılı Kanunla taraf olma kararı almış, Kanun Bakanlar Kurulu tarafından 23.05.1982 tarih ve 8/4788 sayılı Kararla onaylanmış ve 14.02.1983 tarih ve 17959 sayılı Resmî Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe girmiştir. Gerekli belgelerin UNESCO Genel Merkezi’ne sunulmasıyla Türkiye Sözleşmeye 16.03.1983 tarihinde resmen taraf olmuştur. 1972 Dünya Kültürel ve Doğal Mirasının Korunması Sözleşmesi’ne göre oluşturulan ve Dünya Mirası Komitesi (DMK) tarafından belirlenen Dünya Mirası Listesi'nde Dünya Miras Alanı olarak ilan edilen 1154 miras yer almaktadır. Bunlardan 897’si kültürel, 218’i doğal ve 39’u karma (doğal ve kültürel) miraslardır. Türkiye’nin bu listede 19’si kültürel, 2’si karma olmak üzere 21 miras alanı bulunmaktadır:
________________________________________
1. Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası (Sivas) 1985
2. İstanbul'un Tarihi Alanları (İstanbul) 1985
3. Göreme Millî Parkı ve Kapadokya (Nevşehir) 1985 (Karma Miras Alanı)
4. Hattuşa: Hitit Başkenti (Çorum) 1986
5. Nemrut Dağı (Adıyaman) 1987
6. Hieropolis-Pamukkale (Denizli) 1988 (Karma Miras Alanı)
7. Xanthos-Letoon (Antalya-Muğla) 1988
8. Safranbolu Şehri (Karabük) 1994
9. Truva Arkeolojik Alanı (Çanakkale) 1998
10. Edirne Selimiye Camii ve Külliyesi (Edirne) 2011
11. Çatalhöyük Neolitik Alanı (Konya) 2012
12. Bursa ve Cumalıkızık: Osmanlı İmparatorluğunun Doğuşu (Bursa) 2014
13. Bergama Çok Katmanlı Kültürel Peyzaj Alanı (İzmir) 2014
14. Diyarbakır Kalesi ve Hevsel Bahçeleri Kültürel Peyzajı (Diyarbakır) 2015
15. Efes (İzmir) 2015
16. Ani Arkeolojik Alanı (Kars) 2016
17. Aphrodisias (Aydın) 2017
18. Göbekli Tepe (Şanlıurfa) 2018
19. Arslantepe Höyüğü (Malatya) 2021
20. Gordion Antik Kenti ( 2023 )
21. Anadolu’nun Orta Çağ Dönemi Ahşap Hipostil Camileri ( 2023 )
22.Sardes Antik Kenti ve Bintepeler Lidya Tümülüsleri (Manisa) 2013
GEÇİCİ ( ADAY ) LİSTE
YARATICI ŞEHİRLER AĞI
UNESCO Yaratıcı Şehirlerimiz:
Gaziantep – Gastronomi (2015)
Hatay – Gastronomi (2017)
İstanbul – Tasarım (2017)
Kütahya – Zanaat ve Halk Sanatları (2017)
Afyonkarahisar – Gastronomi (2019)
Kırşehir – Müzik (2019)
Bursa-Zanaat ve Halk Sanatları (2021)
Şanlıurfa-Müzik (2023):
UNESCO Yaratıcı Şehirler Ulusal Listemiz:
Bursa - Zanaat ve Halk Sanatları (2021)
Sivas - Müzik (2021)
Adana - Gastronomi (2021)
Balıkesir - Gastronomi (2021)
Diyarbakır - Gastronomi (2021)
İzmir - Tasarım (2021)
Kahramanmaraş – Edebiyat (2021)
Kayseri - Gastronomi (2021)
Konya - Gastronomi (2021)
Şanlıurfa - Müzik (2021)
Henüz 1942 yılında savaş zamanında Nazi Almanya'sı ve müttefiklerine karşı olan Avrupa Ülkeleri Birleşik Krallık’ta gerçekleşen Müttefikler Eğitim Bakanları Konferansında (CAME) bir araya gelmişlerdir. İkinci Dünya Savaşı devam ederken, bu ülkeler barış sağlandıktan sonra eğitim sistemlerini yeniden inşa etmenin yollarını ve araçlarını tartışmışlardır. Proje çok hızlı bir şekilde ivme kazanmış ve kısa zamanda evrensel bir not çıkarılmıştır. Birleşik Devletler dâhil olmak üzere yeni hükümetler katılmaya karar vermiştir.
CAME'nin önerisi doğrultusunda Londra'da 1-6 Kasım 1945 tarihlerinde bir eğitim ve kültür kurumu kurulması için Birleşmiş Milletler Konferansı (ECO/CONF) düzenlenmiştir. Konferans başlatıldığında savaş neredeyse sona ermişti. Konferans, gerçek barış kültürünü oluşturacak bir kurum kurmaya karar veren kırk dört ülkenin temsilcilerini bir araya getirmiştir. Onların gözünde, yeni kurum “insanlığın entelektüel ve ahlaki dayanışmasını” kurmalı ve bu dayanışmayı kurarken başka bir dünya savaşının başlamasını engellemelidir.
Konferansın sonunda otuz yedi ülke Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Kurumu’nu kurmuştur. 16 Kasım 1945 tarihinde imzalanan UNESCO Kuruluş Sözleşmesi yirmi ülkenin onamasının ardından 4 Kasım 1946 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Bu yirmi ülke: Avustralya, Birleşik Krallık, Birleşik Devletler, Brezilya, Çekoslovakya, Çin, Danimarka, Dominik Cumhuriyeti, Fransa, Güney Afrika, Hindistan, Kanada, Lübnan, Meksika, Mısır Norveç, Suudi Arabistan, Türkiye, Yeni Zelanda ve Yunanistan. UNESCO Genel Konferansının ilk oturumu, oy hakkına sahip 30 hükümetin temsilcilerinin katılımıyla 19 Kasım - 10 Aralık 1946 tarihleri arasında Paris’te gerçekleştirilmiştir.
İkinci Dünya Savaşının siyasi bölünmeleri, UNESCO'nun kurucu Üye Devletlerini belirlemiştir. Japonya ve Almanya Federal Cumhuriyeti 1951 yılına kadar üye olmamış, İspanya ise 1953 yılında üye olarak kabul edilmiştir. Soğuk Savaş, sömürgecilik ve SSCB'nin dağılması gibi diğer önemli tarihsel faktörler de UNESCO üzerinde iz bırakmıştır. SSCB 1954 yılında UNESCO’ya katılmış ve 1992 yılında yerini 12 eski Sovyet Cumhuriyetinin yanı sıra Rusya Federasyonu almıştır. 19 Afrika Ülkesi 1960’lı yıllarda üye olmuştur.
Çin Halk Cumhuriyeti Birleşmiş Milletlere üye olmasının bir sonucu olarak 1971’den beri UNESCO'da Çin’in tek meşru temsilcisi olarak yer almıştır. Alman Demokratik Cumhuriyeti, Almanya Federal Cumhuriyeti’ne katıldığı 1972-1990 yılları arasında yıllarda UNESCO’nun üyesi olmuştur.
Bazı ülkeler siyasi nedenlerle zaman zaman çeşitli şekillerde Kurumdan çekilmiştir, ancak günümüzde hepsi UNESCO’ya tekrar katılmışlardır. Güney Afrika 1957-1994 yılları arasında, Amerika Birleşik Devletleri 1985-1993 yılları arasında, İngiltere ve Kuzey İrlanda Birleşik Devletleri 1986-1997 yılları arasında ve Singapur 1986-2000 yılları arasında Kurumda üye olarak yer almamıştır.
UNESCO DÜNYA MİRAS LİSTESİNE SEÇİLME KRİTERLERİ
(i) insanoğlunun yaratıcı dehasının bir şaheserini temsil eder;
(ii) mimari veya teknoloji, abidevi sanatlar, şehir planlama veya peyzaj tasarımı konusundaki gelişmeler üzerine bir zaman zarfı içinde dünyanın belli bir kültürel alanında insan değerleri arasındaki önemli alışverişi sergiler;
(iii) yaşayan veya ortadan yok olmuş bir kültürel geleneğe veya bir medeniyete yönelik eşsiz veya en azından istisnai tanıklık üstlenir;
(iv) insanlık tarihinde önemli bir aşamayı veya aşamaları gösteren bir yapı türü, mimari veya teknolojik grup veya peyzaj için istisnai bir örnek olur;
(v) özellikle geri döndürülemez değişikliklerin etkisi altında hassas hale gelen insanın çevre ile etkileşiminin veya kültürün (veya kültürlerin) bir temsilcisi olan geleneksel insan yerleşimi, arazi kullanımı veya deniz kullanımının istisnai bir örneği olur;
(vi) istisnai evrensel öneme sahip olaylar veya yaşayan gelenekler ile, fikirler ile veya inançlar ile, sanatsal ve edebi eserler ile doğrudan veya somut bir biçimde ilişkili olur. (Komite bu kriterin tercihen diğer kriterler ile birlikte kullanılması gerektiğini kabul etmektedir.);
(vii) üstün doğal bir fenomeni veya istisnai bir doğal güzelliğe veya estetik öneme sahip alanları ihtiva eder;
(viii) yaşamın kaydı, yer şekillerinin oluşumunda devam eden coğrafik süreçler veya önemli jeomorfik veya fizyografik özellikler dahil dünya tarihinin önemli aşamalarını temsil eden istisnai örnekler olurlar;
(ix) kara, tatlı su, kıyı ve deniz ekosistemlerinin ve bitki ve hayvan topluluklarının evrim ve gelişimindeki devam eden önemli ekolojik ve biyolojik süreçleri temsil eden istisnai örnekler olurlar;
(x) bilim veya muhafaza açısından istisnai evrensel değere sahip tehdit altındaki türleri ihtiva edenler dahil biyolojik çeşitliliğin yerinde korunması için en önemli ve dikkat çeken doğal habitatları kapsar.
ANA LİSTE
UNESCO 17. Genel Konferansı, 17 Ekim-21 Kasım 1972 tarihleri arasında Paris’te toplanmış ve 16 Kasım 1972 tarihinde UNESCO Dünya Kültürel ve Doğal Mirasının Korunmasına Dair Sözleşme’yi kabul etmiştir. Türkiye Sözleşmeye 14.04.1982 tarih ve 2658 sayılı Kanunla taraf olma kararı almış, Kanun Bakanlar Kurulu tarafından 23.05.1982 tarih ve 8/4788 sayılı Kararla onaylanmış ve 14.02.1983 tarih ve 17959 sayılı Resmî Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe girmiştir. Gerekli belgelerin UNESCO Genel Merkezi’ne sunulmasıyla Türkiye Sözleşmeye 16.03.1983 tarihinde resmen taraf olmuştur. 1972 Dünya Kültürel ve Doğal Mirasının Korunması Sözleşmesi’ne göre oluşturulan ve Dünya Mirası Komitesi (DMK) tarafından belirlenen Dünya Mirası Listesi'nde Dünya Miras Alanı olarak ilan edilen 1154 miras yer almaktadır. Bunlardan 897’si kültürel, 218’i doğal ve 39’u karma (doğal ve kültürel) miraslardır. Türkiye’nin bu listede 19’si kültürel, 2’si karma olmak üzere 21 miras alanı bulunmaktadır:
________________________________________
1. Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası (Sivas) 1985
2. İstanbul'un Tarihi Alanları (İstanbul) 1985
3. Göreme Millî Parkı ve Kapadokya (Nevşehir) 1985 (Karma Miras Alanı)
4. Hattuşa: Hitit Başkenti (Çorum) 1986
5. Nemrut Dağı (Adıyaman) 1987
6. Hieropolis-Pamukkale (Denizli) 1988 (Karma Miras Alanı)
7. Xanthos-Letoon (Antalya-Muğla) 1988
8. Safranbolu Şehri (Karabük) 1994
9. Truva Arkeolojik Alanı (Çanakkale) 1998
10. Edirne Selimiye Camii ve Külliyesi (Edirne) 2011
11. Çatalhöyük Neolitik Alanı (Konya) 2012
12. Bursa ve Cumalıkızık: Osmanlı İmparatorluğunun Doğuşu (Bursa) 2014
13. Bergama Çok Katmanlı Kültürel Peyzaj Alanı (İzmir) 2014
14. Diyarbakır Kalesi ve Hevsel Bahçeleri Kültürel Peyzajı (Diyarbakır) 2015
15. Efes (İzmir) 2015
16. Ani Arkeolojik Alanı (Kars) 2016
17. Aphrodisias (Aydın) 2017
18. Göbekli Tepe (Şanlıurfa) 2018
19. Arslantepe Höyüğü (Malatya) 2021
20. Gordion Antik Kenti ( 2023 )
21. Anadolu’nun Orta Çağ Dönemi Ahşap Hipostil Camileri ( 2023 )
22.Sardes Antik Kenti ve Bintepeler Lidya Tümülüsleri (Manisa) 2013
GEÇİCİ ( ADAY ) LİSTE
Türkiye’nin UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesindeki Alanları
1. Karain Mağarası (Antalya) 1994
2. Urartu ve Osmanlı Eski Yerleşimi Ahlat Mezar Taşları (Bitlis) 2000
3. Alahan Manastırı (Mersin) 2000
4. Alanya (Antalya) 2000
5. Harran ve Şanlıurfa (Şanlıurfa) 2000
6. İshakpaşa Sarayı (Ağrı) 2000
7. Konya Selçuklu Başkenti (Konya) 2000
8. Mardin Kültürel Peyzajı (Mardin) 2000
9. Selçuklu Kervansarayları Denizli-Doğubayazıt Güzergâhı 2000
10. St. Nicholas Kilisesi (Antalya) 2000
11. St. Paul Kilisesi, St. Paul Kuyusu ve Tarihi Çevresi (Mersin) 2000
12. Sümela Manastırı (Trabzon) 2000
13. Likya Uygarlığı Antik Kentleri (Antalya ve Muğla) 2009
14. Perge Arkeolojik Alanı (Antalya) 2009
15. Sagalassos Arkeolojik Alanı (Burdur) 2009
16. Eşrefoğlu Camii (Konya) 2011
17. Hatay, St. Pierre Kilisesi (Hatay) 2011
18. Aizanoi Antik Kenti (Kütahya) 2012
19. Beçin Ortaçağ Kenti (Muğla) 2012
20. Birgi Tarihi Kenti (İzmir) 2012
21. Hacı Bektaş Veli Külliyesi (Nevşehir) 2012
22. Hekatomnos Anıt Mezarı ve Kutsal Alanı (Muğla) 2012
23. Niğde'nin Tarihi Anıtları (Niğde) 2012
24. Mamure Kalesi (Mersin) 2012
25. Odunpazarı Tarihi Kent Merkezi (Eskişehir) 2012
26. Yesemek Taş Ocağı ve Heykel Atölyesi (Gaziantep) 2012
27. Zeugma Arkeolojik Alanı (Gaziantep) 2012
28. Laodikeia Arkeolojik Alanı (Denizli) 2013
29. Akdeniz’den Karadeniz’e Kadar Ceneviz Ticaret Yolu’nda Kale ve Sur Yerleşimleri 2013
30 Anadolu Selçuklu Medreseleri (Konya, Kayseri, Sivas, Erzurum, Kırşehir) 2014
31. Anavarza Antik Kenti (Adana) 2014
32. Kaunos Antik Kenti (Muğla) 2014
33. Korykos Antik Kenti (Mersin) 2014
34. Kültepe - Kanesh Arkeolojik Alanı (Kayseri) 2014
35. Çanakkale ve Gelibolu 1. Dünya Savaşı Alanları (Çanakkale) 2014
36. Eflatun Pınar: Hitit Kaya Anıtı (Konya) 2014
37. İznik (Bursa) 2014
38. Mahmutbey Camii (Kastamonu) 2014
39. Ahi Evran Türbesi (Kırşehir) 2014
40. Vespasianus - Titus Tüneli (Hatay) 2014
41. Zeynel Abidin Camii ve Mor Yakup (St. Jacob) Kilisesi (Mardin) 2014
42. Akdamar Kilisesi (Van) 2015
43. Aspendos Antik Kenti Tiyatrosu ve Su Kemerleri (Antalya) 2015
44. Eshab-ı Kehf Külliyesi (İslami-Osmanlı Sosyal Kompleksi) (Kahramanmaraş) 2015
45. Mudurnu Tarihi Ahi Kenti: Ahiliğin Tanıkları (Bolu) 2015
46. Dağlık Frigya (Eskişehir, Kütahya, Afyon) 2015
47. Stratonikeia Antik Kenti (Muğla) 2015
48. Uzunköprü (Edirne) 2015
49. İsmail Fakirullah Türbesi ve Işık Kırılma Mekanizması (Siirt) 2015
50. Yıldız Sarayı Kompleksi (İstanbul) 2015
51. Bodrum Kalesi (Muğla) 2016
52. Sivrihisar Ulu Camii (Eskişehir) 2016
53. Hacı Bayram Camii ve Çevresindeki Tarihi Alanlar (Ankara) 2016
54. Sultan II. Beyazıd Han Külliyesi (Edirne) 2016
55. Nuruosmaniye Külliyesi (İstanbul) 2016
56. Malabadi Köprüsü (Diyarbakır) 2016
57. Tuşpa/Van Kalesi, Van Tarihi Kenti ve Höyüğü(Van) 2016
58. Kibyra Antik Kenti (Burdur) 2016
59. Yivli Minare Camii (Antalya) 2016
60. Assos Arkeolojik Alanı (Çanakkale) 2017
61. Ayvalık Endüstriyel Peyzajı (Balıkesir) 2017
62. İvriz Kültürel Peyzajı (Konya) 2017
63. Priene Arkeolojik Alanı (Aydın) 2018
64. Gaziantep Yeraltı Suyu Yapıları: Livas ve Kasteller (Gaziantep) 2018
65. Erken Dönem Anadolu Türk Mirası: Danişmend Beyliği Başkenti Niksar (Tokat) 2018
66. Justinian Köprüsü (Sakarya) 2018
67. Sarıkaya Roma Hamamı (Yozgat) 2018
68. Harput Tarihi Kenti (Elazığ) 2018
69. İzmir Tarihi Liman Şehri (İzmir) 2020
70. Koramaz Vadisi (Kayseri) 2020
71. Zerzevan Kalesi ve Mithraeum (Diyarbakır) 2020
72. Karatepe Aslantaş Arkeolojik Alanı (Osmaniye) 2020
73. Beypazarı Tarihi Kenti (Ankara) 2020
74. Mardin Midyat Çevresi (Tur Abdin) Geç Antik ve Orta Çağ Kilise-Manastırları (Mardin) 2021
________________________________________
Karma (Doğal ve Kültürel) Miraslar:
75. Harşena Dağı ve Pontus Kralları Kaya Mezarları (Amasya) 2015
76. Güllük Dağı-Termessos Milli Parkı (Antalya) 2000
77. Kekova (Antalya) 2000
78. Kemaliye Tarihi Kenti (Erzincan) 2021
79. Ankara: Modern Bir Cumhuriyet Başkentinin Planlanması ve İnşası (Ankara) 2025
79. Ankara: Modern Bir Cumhuriyet Başkentinin Planlanması ve İnşası (Ankara) 2025
________________________________________
Doğal Miras:
80. Tuz Gölü Özel Doğa Koruma Alanı (Ankara-Konya-Aksaray) 2013
81. Kızılırmak Deltası Kuş Cenneti (Samsun) 2016
82. Ballıca Mağarası Tabiat Parkı (Tokat) 2019
SOMUT OLMAYAN KÜLTÜREL MİRASLAR
1. Meddahlık Geleneği (2008) ( Temsili )
2. Mevlevi Sema Törenleri (2008) ( Temsili )
3. Âşıklık Geleneği (2009) ( Temsili )
4. Karagöz (2009) ( Temsili )
5. Nevruz (Azerbaycan, Hindistan, İran, Kırgızistan, Özbekistan ve Pakistan ile ortak dosya (2009) (2016 yılında dosya Afganistan, Azerbaycan, Hindistan, Irak, İran, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Pakistan, Tacikistan ve Türkmenistan katılımı ile genişletilmiştir) ( Temsili )
6. Geleneksel Sohbet Toplantıları (Yaren, Barana, Sıra Geceleri ve diğer, 2010) ( Temsili )
7. Alevi-Bektaşi Ritüeli Semah (2010) ( Temsili )
8. Kırkpınar Yağlı Güreş Festivali (2010) ( Temsili )
9. Geleneksel Tören Keşkeği (2011) ( Temsili )
10. Mesir Macunu Festivali (2012) ( Temsili )
11. Türk Kahvesi ve Geleneği (2013) ( Temsili )
12. Ebru: Türk Kâğıt Süsleme Sanatı (2014) ( Temsili )
13. İnce Ekmek Yapımı ve Paylaşımı Geleneği: Lavaş, Katrıma, Jupka, Yufka (Azerbaycan, İran, Kazakistan, Kırgızistan ve Türkiye ile ortak dosya) (2016) ( Temsili )
14. Geleneksel Çini Sanatı (2016) ( Temsili )
15. Bahar Bayramı Hıdırellez (Makedonya ile ortak dosya) (2017) ( Temsili )
16. Dede Korkut-Korkut Ata Mirası: Kültürü, Efsaneleri ve Müziği (Azerbaycan ve Kazakistan ile Ortak Dosya, 2018) ( Temsili )
17. Geleneksel Türk Okçuluğu (2019) ( Temsili )
18. Minyatür Sanatı (Azerbaycan, İran ve Özbekistan ile Ortak Dosya) (2020) ( Temsili )
19. Geleneksel zekâ ve strateji oyunu: Togyzqumalaq, ToguzKorgool, ( Mangala / Göçürme (Kazakistan ve Kırgızistan ile Ortak Dosya) (2020) ( Temsili )
Acil Koruma Gerektiren Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi
20. Hüsn-i Hat, Türkiye’de İslam Sanatında Geleneksel Güzel Yazı (Temsili )
21. Islık Dili (2017) ( Acil Koruma )
22. Çay Kültürü: Kimlik, Misafirperverlik ve Toplumsal Etkileşim Sembolü ( Temsili )
23. İpek Böcekçiliği ve Dokuma için İpeğin Geleneksel Üretimi ( Temsili )
24. Nasreddin Hoca/Molla Nesreddin/Molla Ependi/Apendi/Afendi Kozhanasyr Fıkra Anlatma Geleneği ( Temsili )
25. Təzhib/Tazhib/Zarhalkori/Tezhip/Naqqoshlik ( Temsili )
26. İftar/Eftari/İftar/İftor ve Sosyo-Kültürel Gelenekleri ( Temsili )
27. Balaban/Mey Zanaatkârlığı ve İcra Sanatı ( Temsili )
28. Sedef Kakma İşçiliği ( Temsili )
29. Geleneksel Gayda/Tulum Yapımcılığı ve İcrası ( Temsili )
30. Geleneksel Ahlat Taş İşçiliği ( Acil Koruma )
31. Zeytin Yetiştiriciliği ile İlgili Geleneksel Bilgi, Yöntem ve Uygulamalar ( acil koruma )
SOMUT OLMAYAN KÜLTÜREL MİRASLAR
1. Meddahlık Geleneği (2008) ( Temsili )
2. Mevlevi Sema Törenleri (2008) ( Temsili )
3. Âşıklık Geleneği (2009) ( Temsili )
4. Karagöz (2009) ( Temsili )
5. Nevruz (Azerbaycan, Hindistan, İran, Kırgızistan, Özbekistan ve Pakistan ile ortak dosya (2009) (2016 yılında dosya Afganistan, Azerbaycan, Hindistan, Irak, İran, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Pakistan, Tacikistan ve Türkmenistan katılımı ile genişletilmiştir) ( Temsili )
6. Geleneksel Sohbet Toplantıları (Yaren, Barana, Sıra Geceleri ve diğer, 2010) ( Temsili )
7. Alevi-Bektaşi Ritüeli Semah (2010) ( Temsili )
8. Kırkpınar Yağlı Güreş Festivali (2010) ( Temsili )
9. Geleneksel Tören Keşkeği (2011) ( Temsili )
10. Mesir Macunu Festivali (2012) ( Temsili )
11. Türk Kahvesi ve Geleneği (2013) ( Temsili )
12. Ebru: Türk Kâğıt Süsleme Sanatı (2014) ( Temsili )
13. İnce Ekmek Yapımı ve Paylaşımı Geleneği: Lavaş, Katrıma, Jupka, Yufka (Azerbaycan, İran, Kazakistan, Kırgızistan ve Türkiye ile ortak dosya) (2016) ( Temsili )
14. Geleneksel Çini Sanatı (2016) ( Temsili )
15. Bahar Bayramı Hıdırellez (Makedonya ile ortak dosya) (2017) ( Temsili )
16. Dede Korkut-Korkut Ata Mirası: Kültürü, Efsaneleri ve Müziği (Azerbaycan ve Kazakistan ile Ortak Dosya, 2018) ( Temsili )
17. Geleneksel Türk Okçuluğu (2019) ( Temsili )
18. Minyatür Sanatı (Azerbaycan, İran ve Özbekistan ile Ortak Dosya) (2020) ( Temsili )
19. Geleneksel zekâ ve strateji oyunu: Togyzqumalaq, ToguzKorgool, ( Mangala / Göçürme (Kazakistan ve Kırgızistan ile Ortak Dosya) (2020) ( Temsili )
Acil Koruma Gerektiren Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi
20. Hüsn-i Hat, Türkiye’de İslam Sanatında Geleneksel Güzel Yazı (Temsili )
21. Islık Dili (2017) ( Acil Koruma )
22. Çay Kültürü: Kimlik, Misafirperverlik ve Toplumsal Etkileşim Sembolü ( Temsili )
23. İpek Böcekçiliği ve Dokuma için İpeğin Geleneksel Üretimi ( Temsili )
24. Nasreddin Hoca/Molla Nesreddin/Molla Ependi/Apendi/Afendi Kozhanasyr Fıkra Anlatma Geleneği ( Temsili )
25. Təzhib/Tazhib/Zarhalkori/Tezhip/Naqqoshlik ( Temsili )
26. İftar/Eftari/İftar/İftor ve Sosyo-Kültürel Gelenekleri ( Temsili )
27. Balaban/Mey Zanaatkârlığı ve İcra Sanatı ( Temsili )
28. Sedef Kakma İşçiliği ( Temsili )
29. Geleneksel Gayda/Tulum Yapımcılığı ve İcrası ( Temsili )
30. Geleneksel Ahlat Taş İşçiliği ( Acil Koruma )
31. Zeytin Yetiştiriciliği ile İlgili Geleneksel Bilgi, Yöntem ve Uygulamalar ( acil koruma )
YARATICI ŞEHİRLER AĞI
Gaziantep – Gastronomi (2015)
Hatay – Gastronomi (2017)
İstanbul – Tasarım (2017)
Kütahya – Zanaat ve Halk Sanatları (2017)
Afyonkarahisar – Gastronomi (2019)
Kırşehir – Müzik (2019)
Bursa-Zanaat ve Halk Sanatları (2021)
Şanlıurfa-Müzik (2023):
UNESCO Yaratıcı Şehirler Ulusal Listemiz:
Bursa - Zanaat ve Halk Sanatları (2021)
Sivas - Müzik (2021)
Adana - Gastronomi (2021)
Balıkesir - Gastronomi (2021)
Diyarbakır - Gastronomi (2021)
İzmir - Tasarım (2021)
Kahramanmaraş – Edebiyat (2021)
Kayseri - Gastronomi (2021)
Konya - Gastronomi (2021)
Şanlıurfa - Müzik (2021)
